this is HOME
 
D i a v e r s
beschrijving artikelen
 
English language version

 

Korte beschrijvingen


Hoe gewoon is 'anders dan anders'?

Boekbespreking David Pinto

De Interculturele Paradox

De interculturele beroepshouding

Ali in wonderland

Een ethische benadering van diversiteit

Diversiteit werkt

Een culturalistische bril, belemmerend voor communicatie?

Hoe gewoon is 'anders dan anders'? In Tijdschrift Conflicthantering, nummer 6 - 2008, pagina 90 - 92. Rotterdam: NMI
Mensen nemen waar, interpreteren en reageren. Zelfs de mediator ontkomt er niet aan. In alle gevallen en juist ook bij mensen van verschillende achtergronden, komt het voor. Dit artikel gaat over de methode die ontwikkeld is om inzicht te krijgen in onze innerlijke dialoog. Om het aanleren van een andere grondhouding die ons in staat zal stellen onder alle omstandigheden te blijven wie we zijn en ons vak uit te oefenen zonder dat wij eerst van allerlei achtergronden op de hoogte hoeven te zijn. En het gaat dan niet alleen over interculturele diversiteit, maar over diversiteit in algemene zin.
Download hier de pdf-file van het artikel.

Boekbespreking: David Pinto In: Cultuur Migratie Gezondheid. jrg 5, nr 2, p. 111 - 114. Utrecht: Mikado en Pharos.
In zijn boek 'Interculturele communicatie, een stap verder' begint Pinto met het uiteenzetten van het doel van het boek, namelijk het bijeenbrengen van wezenlijke kwaliteit en deskundigheid. Daarvoor zijn (praktijk)gerichte trainingen nodig waabij dit boek slechts een hupmiddel is. Pinto beweert met zijn structurentheorie over F(ijnmazige) en G(rofmazige) structuren een model te hebben ontwikkeld waarmee de complexe werkelijkheid gereduceerd kan worden tot hoofdlijnen. Andere prominente auteurs op dit terrein, zoals Shadid en Hoffman, hebben dit niet gedaan.
De vraag is echter of de reductie van de complexe werkelijkheid, zoals Pinto die toepast, mensen echt een stap verder helpt deze werkelijkheid communicerend tegemoet te treden...
Download hier de pdf-file van het artikel.

'De Interculturele beroepshouding'. In: Handboek Interculturele Zorg (inleg 25, Maarssen: Elsevier 2004)
In dit artikel gaat Evelien van Asperen in op de noodzaak van intercultureel onderwijs. Daarvoor is het ook nodig om van interculturalisatie een erkende discipline te maken op wetenschappelijk niveau. Onderzoek, discussie en invoering van intercultureel onderwijs kan dan volgens een gesystematiseerde methodiek worden ingevoerd en geŽvalueerd. Van belang voor zorgonderwijs is het aspect van de interculturele beroepshouding, waarbij iemand reflectie weet te plegen op het handelen en hij zal in staat moeten zijn om interculturele relaties te analyseren. Van Asperen benadrukt de noodzaak van een eigen definitie van de multiculturele samenleving, omdat er een specifieke dynamiek werkt. Naast uitleg over de beÔnvloedende factoren in de samenleving en uitleg over de interculturele paradox, die geÔllustreerd wordt met vele voorbeelden, beschrijft ze op grond van haar onderzoek en analyses de basiscriteria voor een interculturele beroepshouding.
Voorbeelden van enkele criteria voor de beroepshouding zijn:
* herkent en is in staat een bijdrage te leveren aan het doorbreken van (typisch interculturele) communicatiepatronen, zoals het
    a. wij-zij patroon
    b. vermijding
    c. agressiviteit (intimidatie, vernedering, geweld, discriminatie, oneigenlijk verwijt discriminatie, uitsluiting)
* is in staat om te praten over voor- en nadelen van verschillende cultuurverschijnselen
* herkent het cultuurexcuus en kan dit bespreekbaar maken.

'Wij-zij discussie vertroebelt interculturele communicatie', een interview. In: Ali in Wonderland (Almere: VOO april 2004).
Het boekje over de ontmoeting met asielzoekers is een uitgave van de Vereniging voor Openbaar Onderwijs in Almere. Het is verzonden naar alle basisscholen in Nederland. Ingang van het interview is een artikel in de krant met een cartoon. Er staat een schoolklas op met inburgeraars. Op het bord heeft een inburgeraar de volgende zin geschreven: "slaa uw ongehoorzame vrouw". De leerkracht geeft als reactie: "Eťn klein foutje maar!" Daar wordt de tweede 'a' in 'slaa' mee bedoeld.

Het artikel laat op eenvoudige wijze zien hoe het recht op eigen cultuur en tolerantie leidt tot de interculturele paradox, die de oorzaak is van interculturele dilemma's, cirkelredeneringen en wij-zij communicatiepatronen.

'Een ethische benadering van diversiteit'. In: Tijdschrift voor Gezondheid & Ethiek, Themanummer Interculturalisatie van de zorg. (2004. Assen: Van Gorcum BV. jrg 14. nr 4. pp 108-112.)
In dit artikel wordt stil gestaan bij het verschil tussen segregatie, assimilatie en integratie. Uitgangspunt is dat integratie op basis van een wederkerig vorm geven aan de samenleving het meest wenselijk is. Aan de hand van een voorbeeld over een homofiele cliŽnt die door een psychiater hiervan genezen wil worden, wordt de cultuurverschilbenadering (ook wel interculturele ideologie genoemd) geanalyseerd. Deze benadering werkt belemmerend en leidt tot een waardevacuŁm. Het gevolg is het recht van de sterkste en dat is niet vanzelfsprekend het meest rechtvaardige. Vermoedelijk kan dit alleen worden opgelost met behulp van een zo neutraal mogelijk toetsingscriterium, dat boven culturen staat, een soort grondwet van de diverse of multiculturele samenleving. Het voorstel is de mensenrechten hier voor te nemen. Het is op wereldschaal het meest bekende en erkende criterium. De mensenrechten verliezen hun kracht als zij aan mensen, groepen of nationaliteiten worden toegeschreven. Zij moeten een neutraal criterium blijven en er moet voorkomen worden dat de rechten in stelling worden gebracht. Gebeurt dat wel dan ontstaat een positiestrijd, die in wezen niet anders is dan culturele machtsstrijd. Wie kritiek heeft op de mensenrechten doet er goed aan deze op inhoudelijk niveau aan de orde te stellen. Dat zou immers kunnen leiden tot verbetering van de mensenrechten. Vervolgens wordt ingegaan op wat er nodig is voor intercultureel zorgonderwijs. De werking van het analysekader diversiteit wordt uitgelegd.

'De relatie tussen visie, interactie en beleid'. In: Diversiteit werkt! (Utrecht: Forum 2003)
In het artikel wordt ingegaan op een interculturele ideologie, die volgens het onderzoek van Van Asperen tamelijk overheersend is. Er worden twee varianten van de ideologie onderscheiden: aan de ene kant monisme (etnocentrisme) en aan de andere kant relativisme (gelijkwaardigheid en tolerantie). Monisme en relativisme gaan niet tegelijkertijd samen. De twee varianten leveren bovendien een intercultureel waardevacuŁm op. Het vacuŁm is een probleem zodra er sprake is van botsende waarden. Het gevolg ervan is dat de interculturele ideologie leidt tot het recht van de sterkste en dus niet per definitie het meest rechtvaardige. Het is belangrijk om de met monisme en relativisme gepaard gaande houding bewust te zijn en deze te vervangen door een communicatief morele benadering. Daarbij worden een aantal mythen rond het cultuurbegrip doorbroken en wordt het oplossen van botsende waarden gekoppeld aan mensenrechten zoals het recht voor zichzelf te spreken te midden van anderen die dat recht ook hebben. Kant en klare oplossingen zijn er niet. Er moet een zoektocht worden aangegaan.
Beleid voor betere samenwerking tussen mensen met verschillende achtergronden is noodzakelijk, maar het zou niet mogen leiden tot segregatie van groepen, zoals in het verleden is gebeurd.

Een culturalistische bril, belemmerend voor communicatie?
In dit hoofdstuk wordt een vergelijkende analyse van een casus gemaakt op basis van de verschillende houdingen, zoals die in het
analysekader diversiteit staan omschreven. De casus gaat over Mohammed, die in de problemen zit. Drie fictieve hulpverleners zijn in gesprek met hem. Daarop volgt een analyse van de drie verschillende gesprekken en de effecten die zijn opgetreden.
Vervolgens wordt ingegaan op een aantal historische ontwikkelingen, het ontstaan van de interculturele paradox, dilemma's, cirkelredeneringen en het wij-zij communicatiepatroon. Het analysekader diversiteit wordt onderbouwd, evenals de mensenrechten, als bovencultureel criterium. Het hoofdstuk wordt beŽindigd met een opsomming van communicatieve vaardigheden.